Een collectieve aanpak van energiekwesties
Bijgewerkt op: 23/03/2026
Als aanvulling op individueel maatschappelijk werk kan een collectieve aanpak een belangrijke hefboom zijn om de rechten van huishoudens te doen gelden en samen met hen te werken rond energie- en waterproblemen.
We illustreren dit aan de hand van een recent voorbeeld.
De samenwerking met deze groep
Een maatschappelijk werker heeft een groep huurders van dezelfde sociale huisvestingsmaatschappij (OVM) begeleid. Deze mensen ondervonden verschillende problemen met betrekking tot hun woning, waaronder onduidelijke en ingewikkelde kostenafrekeningen. De maatschappelijk werker heeft het Steunpunt SocialEnergie ingeschakeld om de groep te ondersteunen rond deze kwestie van de kostenafrekeningen.
Ze waren moeilijk te ontcijferen en de bewoners vonden bij de sociale huisvestingsmaatschappij niet altijd gehoor voor hun vragen. Samen met de bewoners en de sociaal werker hebben we twee jaar lang gewerkt rond deze kwestie: informatie verzamelen, analyses uitvoeren en problemen aankaarten.
We namen uitgebreid de tijd om de documenten samen met de huurders door te nemen, gingen op huisbezoek in de verschillende gebouwen, stelden vragen aan de OVM via mail en tijdens vergaderingen, deden juridisch opzoekwerk en spraken met de boekhoudkundige dienst om de kostenafrekeningen stap voor stap uit te klaren.
De huidige situatie
Samen hebben we een beetje vooruitgang geboekt. De OVM ging niet op alle voorstellen in, maar ging er wel mee akkoord om een aantal berekeningswijzen en/of de presentatie van de kostenafrekeningen aan te passen, zodat ze realistischer en begrijpbaarder zijn.
Bepaalde zaken blijven echter onduidelijk. De bewoners willen die verder uitklaren en duidelijke antwoorden krijgen over bepaalde kostenposten. Ondanks de kleine stapjes voorwaarts zitten de bewoners nog altijd met ongenoegen, frustratie en vragen die onbeantwoord blijven. De groep komt nog altijd samen en werkt nu ook rond andere kwesties.
De OVM vroeg ons om een opleiding over kostenafrekeningen te geven aan haar team collectief sociaal werk en aan enkele leden van de ARHUU (Adviesraad van de Huurders). Ze zou graag binnenkort collectieve infosessies over kostenafrekeningen organiseren voor huurders.
De lessen die we meenemen uit deze ervaring
We hebben uit deze ervaring geleerd dat het zinvol en verrijkend is om huurders samen te brengen rond vragen over kostenafrekeningen. Normaal gezien behandelen we dit soort vragen individueel, maar door in groep te werken, konden we bepaalde drempels wegnemen, zoals de angst bij de bewoners. Toch merken we dat de vrees voor mogelijke repercussies van de verhuurder nog altijd sterk aanwezig is, en dat roept vragen op.
De groepsaanpak zorgde er ook voor dat er meer informatie verzameld werd en dat er informatie gedeeld werd tussen huurders. Daarnaast stonden de huurders sterker om hun bezorgdheden aan te kaarten bij de sociale huisvestingsmaatschappij. Bovendien was er binnen de groep ruimte voor steun, luisteren en onderlinge versterking, wat het gevoel van isolement en machteloosheid ten opzichte van de problematiek verminderde.
Tegelijk vormden er zich sterke banden en solidariteit tussen de huurders, die verder gaan dan de kwestie van de kostenafrekeningen. Het proces lijkt dus nog andere dynamieken op gang gebracht te hebben, die de energieproblematiek overstijgen.
Feedback van de huurders
Dit zijn enkele reacties van de bewoners die deelgenomen hebben aan de debriefing.
Wat goed liep
Ze gaven aan dat ze zich gehoord voelden en dat ze samen, stap voor stap, vooruitgang konden boeken. Het samenkomen en elkaar ontmoeten werd als waardevol ervaren. Daarnaast kregen ze een breder zicht op de woonsituatie door de ervaringen van andere huurders te vernemen, en merkten ze dat gelijkaardige problemen ook in andere gemeenten voorkomen. Verder kregen ze informatie over hun rechten en leerden ze nieuwe mensen kennen tijdens de gezamenlijke eetmomenten.
Wat minder goed liep en wat ze willen in de toekomst
Ze zouden graag hebben dat meer huurders bij de groep aansluiten. Ze geven aan dat taal, leeftijd en gezondheid soms een drempel vormen om deel te nemen.
Ze zouden meer acties en communicatie willen opzetten om nieuwe mensen te bereiken, en beter willen inspelen op momenten, zoals de jaarlijkse kostenafrekening. Ze merken bijvoorbeeld dat nieuwe huurders vaak niet durven te klagen, zelfs als ze problemen ondervinden.
“Het is ook stresserend om over je problemen te praten, maar ik geef niet op.”
Wat ze meenemen uit dit project
- De samenwerking verliep efficiënt en heeft geholpen om een belangrijke stap voorwaarts te zetten. Het motiveert om verder te doen.
- De onderlinge steun binnen de groep.
- Ze hebben nu de nodige kennis om andere huurders te helpen.
- Het doet deugd om met iemand te kunnen praten. Zo voelen ze zich minder alleen.
- Ze hebben veel geleerd door met elkaar te praten.
- Ze konden de facturen opvragen die de kostenafrekeningen onderbouwen. Ze kunnen dat in de toekomst opnieuw doen.
Naar duidelijke kostenafrekeningen
Het zou niet zo ingewikkeld mogen zijn om duidelijke informatie te krijgen over de kostenafrekening. Toch komt dit soort situaties nog te vaak voor. Kostenafrekeningen moeten duidelijker en transparanter opgesteld worden, zowel op de private huurmarkt als in de sociale huisvesting. We blijven ons hiervoor inzetten, met de bedoeling om duurzame veranderingen teweeg te brengen. Ondertussen blijven we huurders begeleiden om hun rechten af te dwingen en het evenwicht in de relatie met de verhuurder te versterken.
Collectief werk
Het Steunpunt SocialEnergie (CASE) begeleidt regelmatig groepen van mensen die dezelfde problemen ondervinden en/of die samen rond energiekwesties willen werken.
De voordelen van deze aanpak gaan vaak verder dan de oorspronkelijke doelstellingen.
Meer informatie over andere collectieve trajecten die we begeleid hebben, vind je in onze Focus nr. 3 ‘Le groupe, catalyseur d’énergie’ (beschikbaar in het Frans). Daarin geven we het woord aan de deelnemers en partners. Je vindt hun verhaal en de analyse terug op onze website.
