Social Energie > Nieuws > Waarom het sociaal tarief zijn nut behoudt, zeker tijdens energiecrisissen
Newsletter

Newsletter

Concrete en nuttige informatie in uw mailbox

Opleidingen

Opleidingen

Gratis en aangepast aan uw realiteit (in het Frans)

< Terugkeer

Waarom het sociaal tarief zijn nut behoudt, zeker tijdens energiecrisissen

Bijgewerkt op: 15/06/2026

1. Wat is het sociaal tarief?

Het sociaal tarief is een voorkeurstarief voor elektriciteit en gas en is bestemd voor particuliere klanten. Het heeft als doel de energiekosten te verlagen voor huishoudens die zich in een zeer kwetsbare of precaire situatie bevinden.

Het bedrag is gelijk aan het laagste commerciële tarief, met een dubbel cumulatief plafond. Zo gelden er twee maximumstijgingen:

  • 10% ten opzichte van het voorgaande kwartaal voor elektriciteit en 15% voor gas;
  • 20% ten opzichte van het voorgaande jaar voor elektriciteit en 25% voor gas.

2. Wie heeft op dit moment recht op het sociaal tarief?

Het sociaal tarief wordt toegekend aan huishoudens waarvan één lid tot een welbepaalde categorie behoort.

  1. Begunstigden van een tegemoetkoming van het OCMW: een leefloon of financiële sociale bijstand die gelijk is aan of een aanvulling vormt op een te laag inkomen.
  2. a) Begunstigden van een tegemoetkoming van de FOD Sociale Zekerheid in het kader van een handicap. Deze uitkering is van toepassing in geval van een verminderd verdienvermogen van de persoon in kwestie als gevolg van een handicap ofwel omdat de persoon hulp biedt aan een andere persoon.
    b) Begunstigden van een gewestelijke tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden.
    c) Begunstigden van een gewestelijke tegemoetkoming voor hulp aan een kind met een fysieke of mentale beperking van 65% of meer.
  3. Begunstigden van een tegemoetkoming van de FOD Pensioenen wegens een te laag inkomen, of in bepaalde gevallen wegens verlies van autonomie, permanente onbekwaamheid of hulp aan een derde.
  4. Huurder in een appartementsgebouw met een collectieve verwarmingsinstallatie op gas of via een warmtenet, wanneer de woningen voor sociale doeleinden verhuurd worden door een huisvestingsmaatschappij (OVM, SVK, OCMW, enz.).

3. Waarom is het sociaal tarief doeltreffender dan energiecheques?

Het sociaal tarief wordt rechtstreeks door de leveranciers aan de begunstigden toegekend op basis van een kruisvergelijking van databases. Vervolgens stort de overheid het verschil tussen het sociaal tarief en het standaard commerciële tarief terug aan de leverancier.

Het gaat dus om een automatisch toegekend recht. De begunstigden hoeven het bedrag niet eerst zelf te betalen om vervolgens een terugbetaling te krijgen.

Een eventuele vervanging van dit systeem door energiecheques (die een vast jaarlijks bedrag zouden dekken) heeft verschillende nadelen:

  • In tegenstelling tot het automatische sociaal tarief is er een zeer groot risico dat rechthebbenden er geen gebruik van maken. Zo hebben de leveranciers na de energiecrisis van 2021-2023 maar liefst 400.000 euro aan cheques teruggestort die niet bij de bestemmeling geraakt waren.
  • De kans is reëel dat de energiecheques pas weken na de ontvangst van de facturen in de bus vallen. Dit kan dramatische gevolgen hebben op het vlak van schuldopbouw en kan tot een afsluiting leiden die eigenlijk perfect vermeden had kunnen worden.
  • Er is een groot risico dat de huishoudens geen interessant tarief hebben. In dat geval verwatert de waarde van de energiecheque in de hoge prijzen en dekt ze dus maar een klein deel van de energielevering.
  • Een cheque met een vast bedrag houdt geen rekening met het feit dat huishoudens met een beperkt inkomen vaak in energieverslindende woningen wonen, zonder dat ze de energieprestaties ervan kunnen verbeteren. En ook eigenaars met weinig middelen kunnen door hun beperkte inkomen niet in renovatiewerken investeren.
  • De energiecheque zou in alle gewesten hetzelfde bedrag hebben, terwijl de nettarieven sterk verschillen. De werkelijke waarde van de cheque zou dus verschillen voor elk gewest.

Tot slot brengen de toekenning en verdeling van de cheques de nodige kosten met zich mee, die niet van toepassing zijn bij een sociaal tarief.

4. Wie zou recht moeten hebben op het sociaal tarief?

Het huidige systeem heeft als voordeel dat het automatisch toegepast wordt op basis van makkelijk identificeerbare categorieën. Concreet zorgt dit ervoor dat er maar weinig rechthebbenden uit de boot vallen.

Ook bepaalde huishoudens met een beperkt inkomen zouden er recht op moeten hebben. We denken bijvoorbeeld aan huishoudens met een bruto jaarinkomen lager dan het maximumbedrag van 28.662,69 euro + 5.306,25 euro per bijkomende persoon.
Deze huishoudens hadden tussen 1 februari 2021 en 30 juni 2023 (de periode van corona en vervolgens de energiecrisis) trouwens recht op het sociaal tarief, dat toen een uiterst doeltreffende maatregel bleek.

Voor de middenklasse met een inkomen net boven dit maximumbedrag zou er in onze ogen een degressief gereguleerd tarief moeten komen.

5. Komt het huidige systeem van het sociaal tarief ten goede aan huishoudens met een hoog inkomen?

Hoewel het sociaal tarief niet op basis van het inkomen toegekend wordt, zijn de rechthebbenden de facto huishoudens met een beperkt inkomen.

Elke bovenstaande vorm van bijstand wordt toegekend op basis van een aanvraag. Hulp vragen is een beslissing die niet licht genomen wordt. Wie geen hulp nodig heeft, vraagt dit over het algemeen ook niet aan.

Er is ook een sociaal onderzoek dat rekening houdt met het inkomen van het huishouden, met uitzondering van de tegemoetkoming wegens de handicap van een kind.

Er wordt vaak gezegd dat huishoudens die een tegemoetkoming ontvangen vanwege de handicap van een kind, niet per se behoeftige huishoudens zijn, of anders gezegd dat het sociaal tarief in deze gevallen een verspilling van belastinggeld zou zijn. In werkelijkheid zijn dergelijke ‘financieel draagkrachtige’ huishoudens eerder zeldzaam. Voor personen met een handicap lopen de medische, logistieke en huisvestingskosten behoorlijk op, om nog maar te zwijgen van het feit dat een van de ouders vaak minder uren werkt om het kind te begeleiden, onder andere door plaatsgebrek in geschikte instellingen.

Het huidige systeem bereikt dus effectief zijn doel om mensen met de laagste inkomens te ondersteunen.

6. Zorgt de lagere prijs ervoor dat huishoudens met een sociaal tarief meer energie verbruiken?

Neen. Veel studies tonen aan dat huishoudens met een sociaal tarief gemiddeld aanzienlijk minder verbruiken dan huishoudens die hier geen recht op hebben, ondanks de vaak lagere energie-efficiëntie van hun woning.

Men gaat dus niet plots meer verbruiken omdat men minder betaalt. Door hun beperkte inkomen hebben dergelijke huishoudens gewoonweg geen andere keuze dan zuinig met energie om te springen. Vaak is er zelfs sprake van gevallen van energiedeprivatie.

7. Hoe kan de uitbreiding van het sociaal tarief gefinancierd worden?

Eerst en vooral kunnen deze kosten gefinancierd worden met een deel van de middelen uit het Europees Sociaal Klimaatfonds, uit heffingen op fossiele energie (het ETS2-systeem) en door een hogere belasting op de winsten van grote energieondernemingen of door een overwinstbelasting. Ook tijdens de vorige energiecrisis werd zo’n belasting geheven.

De uitbreiding van het sociaal tarief naar de begunstigden van de verhoogde tegemoetkoming (tussen 1 februari 2021 en 30 juni 2023) kostte 1,49 miljard euro. Dit komt zo goed als volledig overeen met het bedrag van de overwinstbelasting voor de energiesector, die voor de periode 2022-2024 op 1,87 miljard euro geschat wordt. Hoewel de energieleveranciers deze belasting betwisten, keurde het Hof van Justitie van de Europese Unie deze uitzonderlijke solidariteitsbijdrage goed in een arrest in december 2025.

Daarnaast merken we op dat de energieleveranciers in 2024 een hogere winstmarge vóór belastingen lieten optekenen. Zelfs de energieleveranciers zonder eigen productie waren in 2024 bijna twee keer meer winstgevend dan in 2023.

Daarnaast zou de federale overheid een beroep kunnen doen op de ongebruikte bedragen voor steunmaatregelen uit de vorige energiecrisis. Deze bedragen zijn goed voor zo’n 400 miljoen euro. Er is dus wel wat marge om deze steunmaatregelen voor de meest kwetsbare personen te financieren!

Tot slot wordt deze investering in de uitbreiding van het sociaal tarief snel gecompenseerd door de besparingen die elders doorgevoerd worden. Elke euro die geïnvesteerd wordt in het voorkomen van energiearmoede beschermt huishoudens tegen een torenhoge schuldenlast en tegen gezondheidsproblemen door ontbering op energievlak.

Bronnen en gerelateerde werken